Adinekoekiko euskal estrategia / 2026-2029

Adinekoekiko 2026-2029 Euskal Estrategia eraldaketa demografiko, sozial eta lurralde eraldaketa sakoneko eszenatoki baten barruan kokatzen da, eta horren ezaugarriak dira biztanleriaren zahartze iraunkorra, bizi itxaropenaren igoera eta adin aurreratuetan bizi ibilbideen aniztasun gero eta handiagoa. Euskadin, biztanleen % 25ek baino gehiagok 65 urte edo gehiago ditu, eta bizi-iraupena errealitate estruktural gisa finkatzen da, erronkak eta aukerak planteatzen dituena funtsezko eremuetan, hala nola zaintzan, bizitza komunitarioan, parte-hartze sozialean, lurralde-ekitatean eta belaunaldien arteko kohesioan. Estrategiak jarraipena ematen dio aurreko plangintzari, ikaskuntzak txertatuz eta gero eta luzeagoa den gizarte bati lotutako erronka berriei erantzunez.

Nazio Batuen Europarako Batzorde Ekonomikoaren (UNECE) Guidelines for Mainstreaming Ageing-ekin lerrokatutako partaidetzazko eta lankidetzazko metodologia baten bidez egin da azterlana. Prozesuak honako hauek uztartu ditu: demografia- eta gizarte-joeren azterketa, zahartzearen arloko nazioarteko, Europako eta EAEko politiken berrikuspena, eta funtsezko eragileekin egindako kontraste-prozesu zabala. Adinekoek, administrazio publikoek, Hirugarren Sektore Sozialeko erakundeek, adituek eta lantalde teknikoek parte hartu dute, lantaldeen, galdetegien, elkarrizketa sakonen eta hausnarketa uneen bidez, begirada plurala eta diagnostiko partekatua bermatuz.

Estrategiaren helburu nagusia adineko guztien ongizate integrala sustatzea da, genero ikuspegia txertatuz eta bereziki zainketak behar dituztenak kontuan hartuz, bizi proiektuak, bizitza osoa, belaunaldien arteko elkartasuna eta komunitate inklusiboak eraikitzen lagunduko duten ekimen berritzaileak bultzatuz. Estrategia zeharkako bi ikuspegitan oinarritzen da: bizitza osoa, ongizatea, autonomia, harreman esanguratsuak eta bizi zentzua uztartzen dituen dimentsio anitzeko prozesu gisa ulertuta; eta belaunaldien arteko elkartasuna, gizarte kohesionatuago, bidezkoago eta jasangarriago baterako oinarri gisa hartuta.

Estrategia esku hartzeko bost ardatzetan egituratzen da, eta ardatz horiek ekintza publikoa 2026-2029 aldirako bideratzen dute:

• Bizitza osorako trantsizioak eta bizi-proiektua, bizi-aldaketak lagunduz eta parte-hartzea eta helburu-zentzua sustatuz.
• Zainketen kalitatea eta jasangarritasuna, eredu komunitario baterantz aurrera eginez, pertsonarengan zentratua eta erantzunkidea.
• Ongizatea bakardadeak landuz, prebentzioaren, komunitatearen eta belaunaldien arteko ikuspegiarekin.

Ekintza komunitarioa eta Hirugarren Sektore Soziala indartzea, hurbiltasunean, berrikuntza sozialean eta kohesioan duen funtsezko zeregina aitortuz.
Ikerketatik eta berrikuntzatik ezagutza sortzea, politika publikoen ebidentzia, esperimentazioa eta etengabeko hobekuntza bultzatuz.
Ardatz horiek proiektu traktoreen multzo batean zehazten dira, hala nola Biziaria, Helduak Zabaltzen edo Euskadi Lagunkoia, besteak beste, aldaketarako motor gisa sortuak eta adinekoen parte hartze aktibotik artikulatuak.

Dokumentu honek Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko Saileko Bizitza Osorako Laguntzen Zuzendaritzak egindako azterlan bat jasotzen du, Matia Institutuaren laguntza teknikoarekin, eta esparru estrategiko integral gisa aurkezten da, Euskadiko bizitza luzearen erronkari eskubideen, ongizatearen eta komunitateko bizitzaren ikuspegitik aurre egiteko.